Islah (Su Verme + Menevişleme · QT)
Parçanın yalnızca yüzeyini değil tamamını güçlendiren işlem. Yüksek mukavemet ve darbe dayanımının birlikte gerektiği miller ve bağlantı elemanlarının standardı.
- Sertlik
- 28 - 40 HRC (menevişe göre)
- Uygun karbon
- C %0,3 - 0,6
- Su verme
- 830 - 870 °C
- Meneviş
- 540 - 680 °C
Islah, iki aşamalı bir işlemdir: parça önce östenitleme sıcaklığına çıkarılıp hızla soğutulur (su verme), ardından yüksek sıcaklıkta menevişlenir. Su verme sertliği yükseltir ama parçayı gevrek bırakır; meneviş bu gevrekliği alır ve tokluk kazandırır.
Sementasyondan farkı, sertliğin yalnızca yüzeyde değil kesitin tamamında oluşmasıdır. Bu yüzden ıslah, yüzey aşınmasından çok genel mukavemet ve darbe dayanımı gerektiren parçalarda kullanılır: miller, cıvatalar, bağlantı kolları, dişli taslakları.
Son sertliği belirleyen meneviş sıcaklığıdır. Düşük menevişte sertlik yüksek, tokluk düşük; yüksek menevişte tersi olur. İstenen değer sipariş sırasında belirtilmelidir; genel makine parçalarında 28-32 HRC yaygındır.
Islah hangi durumlarda tercih edilir?
- Parçanın tamamında yüksek mukavemet gerekiyorsa
- Darbe ve değişken yük altında çalışan miller ve kollar
- Talaşlı imalat öncesi malzemenin ıslah edilmiş hâlde işlenmesi isteniyorsa
- Cıvata, somun ve bağlantı elemanlarında mukavemet sınıfı tutturulacaksa
- Sementasyon uygun olmayan yüksek karbonlu çeliklerde
- İndüksiyon sertleştirme öncesi çekirdek mukavemetini yükseltmek için
Teknik künye
| Elde edilen sertlik | 28 - 40 HRC |
|---|---|
| Uygun malzeme | C %0,3 - 0,6 arası ıslah çelikleri |
| Östenitleme | 830 - 870 °C |
| Soğutma ortamı | Yağ, polimer ya da su (malzemeye göre) |
| Meneviş sıcaklığı | 540 - 680 °C |
| Ölçü değişimi | Düşük; çarpılma kesit farkına bağlı |
| Standart | EN 10083 (ıslah çelikleri) |
Meneviş sıcaklığı sertliği belirler (42CrMo4)
Aynı malzemeden farklı özellikler elde edilir; ihtiyacınızı HRC olarak belirtmeniz yeterlidir.
| Meneviş | Sertlik | Tokluk | Nerede |
|---|---|---|---|
| 540 °C | 38 - 42 HRC | Orta | Aşınma ağırlıklı miller |
| 600 °C | 32 - 36 HRC | İyi | Genel makine parçaları |
| 650 °C | 28 - 32 HRC | Çok iyi | Darbeli yük, bağlantı kolları |
| 680 °C | 24 - 28 HRC | En yüksek | Talaşlı işleme kolaylığı istenen parçalar |
Islah mı, sementasyon mu?
| İhtiyaç | Islah | Sementasyon |
|---|---|---|
| Sertlik nerede | Kesitin tamamında | Yalnızca yüzeyde (0,2-2 mm) |
| Tipik sertlik | 28-40 HRC | Yüzey 58-62 HRC |
| Yüzey aşınması | Orta | Çok iyi |
| Darbe dayanımı | Çok iyi | İyi (tok çekirdek sayesinde) |
| Malzeme | C %0,3-0,6 | C ≤ %0,25 |
| Sonrası işlem | Genelde gerekmez | Taşlama gerekir |
Uygun malzemeler
| Malzeme | Kullanım alanı |
|---|---|
| 42CrMo4 (1.7225) | En yaygın ıslah çeliği. Mil, aks, bağlantı elemanı. |
| C45 (1.0503) | Ekonomik; küçük kesitlerde yeterli sertleşme derinliği. |
| 34CrNiMo6 (1.6582) | Büyük kesitler ve yüksek mukavemet; derin sertleşir. |
| 41Cr4 (1.7035) | Orta yüklü makine parçaları. |
| 30CrNiMo8 | Ağır sanayi milleri, büyük çaplı parçalar. |
| C60 / 51CrV4 | Yay ve yüksek sertlik gereken parçalar. |
İşlem adımları
- Ön kontrolMalzeme analizi ve kesit kalınlığı değerlendirilir; sertleşme derinliğinin yeterli olup olmadığı belirlenir.
- ÖstenitlemeParça 830-870 °C sıcaklıkta homojen ısıtılır.
- Su vermeMalzemeye uygun ortamda (yağ, polimer, su) hızla soğutulur.
- Menevişlemeİstenen sertliğe göre 540-680 °C arasında menevişlenir; gevreklik alınır.
- Sertlik kontrolüYüzey ve gerekiyorsa kesit sertliği ölçülür, rapor hazırlanır.
Parça tasarlarken dikkat edilecekler
- İstediğiniz sertliği HRC olarak belirtin. "Islah edilsin" demek yeterli değildir; meneviş sıcaklığı sertliği belirler ve 24 ile 42 HRC arası çok geniş bir aralıktır.
- Kesit kalınlığı arttıkça çekirdek sertliği düşer. Ø80 mm üzeri parçalarda 42CrMo4 yerine 34CrNiMo6 gibi daha derin sertleşen bir çelik seçilmelidir.
- Keskin kesit geçişleri su vermede çatlak başlangıcı olur; köşelere radyus verin.
- Islah sonrası talaşlı işleme zorlaşır. Mümkünse kaba işlemeyi ıslahtan önce, finiş işlemeyi sonra planlayın.
- Yüzey aşınması da gerekiyorsa ıslah tek başına yetmez; indüksiyon sertleştirme ya da nitrasyon eklenmelidir.
- Islah edilmiş malzeme stoktan da temin edilebilir (42CrMo4 QT). Küçük parçalarda bu çoğu zaman daha ekonomiktir.
Fiyatı ne belirler?
- Parça ağırlığı (fiyatlama kg üzerinden)
- İstenen sertlik ve tolerans aralığı
- Kesit kalınlığı ve soğutma ortamı
- Fırın yükü ve parti büyüklüğü
- Sertlik raporu, kesit ölçümü gibi belge talepleri
Kalite kontrol ve belgeler
- Yüzey sertliği ölçümü (HRC)
- Kesit sertliği kontrolü (talep üzerine)
- Çekme ve darbe deneyi (talep üzerine)
- Her partide işlem kartı ve sertlik raporu
Sık sorulan sorular
Islah ile sementasyon arasındaki fark nedir?
Islah kesitin tamamını sertleştirir ve 28-40 HRC civarında dengeli bir sertlik verir; sementasyon ise yalnızca yüzeyde 58-62 HRC sert bir tabaka oluşturur, çekirdek tok kalır. Yüzey aşınması ön plandaysa sementasyon, genel mukavemet ve darbe dayanımı gerekiyorsa ıslah tercih edilir.
Hangi sertliği istemeliyim?
Genel makine parçalarında 28-32 HRC yaygındır; aşınma da varsa 34-38 HRC tercih edilir. 40 HRC üzeri sertliklerde tokluk düşer ve parça talaşlı işlemede zorlar. Uygulamanızı yazarsanız uygun aralığı öneririz.
Hangi çelikler ıslah edilebilir?
Karbon oranı %0,3 ile %0,6 arasındaki çelikler: 42CrMo4, C45, 41Cr4, 34CrNiMo6, 30CrNiMo8. Karbon oranı düşük çelikler (16MnCr5 gibi) ıslahla sertleşmez; onlar sementasyon çeliğidir.
Islah sonrası parça çarpılır mı?
Sementasyona göre daha az, ama yine de olur. Kesit farkları ve uzun ince geometriler çarpılmayı artırır. Hassas yüzeylere 0,2-0,3 mm işleme payı bırakıp ıslah sonrası taşlamak güvenli yoldur.
Islah edilmiş malzeme alıp işlesem olmaz mı?
Çoğu zaman olur ve küçük parçalarda daha ekonomiktir; 42CrMo4 piyasada ıslah edilmiş (QT) hâlde bulunur. Ancak büyük kesitlerde stok malzemenin çekirdek sertliği düşük olabilir; kritik parçalarda işleme sonrası ıslah daha güvenlidir.
Islah sonrası yüzey sertliğini artırabilir miyim?
Evet. Yaygın rota ıslah + indüksiyon sertleştirme ya da ıslah + nitrasyondur. Böylece çekirdek tok kalırken yatak ve temas yüzeyleri sertleşir. İki operasyonu tek rotada seçebilirsiniz.
İlgili sayfalar
Islah için teklif alın
3D modelinizi ya da elinizdeki yarı mamulü yükleyin; rotadaki tüm operasyonlar tek fiyatta ve tek faturada toplansın, üretimi tek panelden izleyin.
Anında Fiyat Alın