Sertlik Dönüşüm Tablosu
HRC, HRB, HV ve HB sertlik ölçekleri arasında anlık dönüşüm yapın; çekme dayanımını tahmin edin.
Değer Girişi
Dönüşüm Sonuçları
Sertlik Ölçekleri Hakkında
HRC · Rockwell C
Sertleştirilmiş çelikler için. 150 kgf yük ile elmas konik uç. Tipik aralık 20–68 HRC.
HRB · Rockwell B
Yumuşak çelik ve demir dışı metaller. 100 kgf yük ile çelik bilye. Tipik aralık 70–100 HRB.
HV · Vickers
Mikro sertlik ölçümü için ideal. Elmas piramit uç. Geniş aralık 100–1000+ HV.
HB · Brinell
Dökme demir ve döküm parçalar. 10mm çelik/karbür bilye. Tipik aralık 100–650 HB.
Sertlik Dönüşüm Tablosu ve Ölçekler
Sertlik, malzemenin kalıcı iz bırakmaya karşı direncidir ve farklı yöntemlerle ölçülür: Rockwell (HRC, HRB), Vickers (HV) ve Brinell (HB). Her yöntem farklı uç ve yük kullandığından ölçekler arasında birebir matematiksel ilişki yoktur; dönüşümler deneysel tablolara dayanır.
Aşağıdaki tablo ASTM E140 ve ISO 18265 temelli yaklaşık değerleri içerir ve karbon ile düşük alaşımlı çelikler için geçerlidir. Paslanmaz, dökme demir ve demir dışı metallerde sapma büyüyebilir.
Formüller
Brinell ↔ Vickers
HB ≈ 0,95 × HVÇekme dayanımı
Rm (MPa) ≈ 3,4 × HBkgf/mm² dönüşümü
1 kgf/mm² = 9,81 MPaHangi sertlik ölçeği ne zaman kullanılır?
HRC (Rockwell C): 150 kgf yük ve elmas konik uçla ölçülür. Sertleştirilmiş, ıslah edilmiş ve sementasyonlu çeliklerde (20–68 HRC) standarttır; çizimlerde en sık görülen birimdir.
HRB (Rockwell B): 100 kgf yük ve 1/16 inç çelik bilyeyle ölçülür. Yumuşak çelik, pirinç ve alüminyum gibi malzemeler (70–100 HRB) için kullanılır.
HV (Vickers): Elmas piramit uçla, çok düşük yüklerde de ölçüm yapılabilir. İnce kaplamalar, nitrasyon ve sementasyon tabakaları ile mikro yapı ölçümleri için idealdir.
HB (Brinell): 10 mm bilye ve yüksek yükle geniş bir iz bırakır. Döküm, dövme ve kaba yapılı malzemelerde ortalama sertliği verir; üst sınırı yaklaşık 650 HB’dir.
Örnek: 45 HRC ıslah edilmiş çelik
- Tablodan: 45 HRC ≈ 446 HV ≈ 421 HB
- Tahmini çekme dayanımı: Rm ≈ 1460 MPa
- kgf/mm² karşılığı: 1460 / 9,81 ≈ 149 kgf/mm²
Sertlik Dönüşüm Tablosu (HRC – HRB – HV – HB – Rm)
| HRC | HRB | HV | HB | Rm (MPa) |
|---|---|---|---|---|
| 68 | – | 940 | – | – |
| 67 | – | 900 | – | – |
| 66 | – | 865 | – | – |
| 65 | – | 832 | – | – |
| 64 | – | 800 | – | – |
| 63 | – | 772 | – | – |
| 62 | – | 746 | – | – |
| 61 | – | 720 | – | – |
| 60 | – | 697 | – | – |
| 59 | – | 674 | – | – |
| 58 | – | 653 | – | – |
| 57 | – | 633 | – | – |
| 56 | – | 613 | – | – |
| 55 | – | 595 | – | – |
| 54 | – | 577 | – | – |
| 53 | – | 560 | – | – |
| 52 | – | 544 | 500 | 1.740 |
| 51 | – | 528 | 487 | 1.700 |
| 50 | – | 513 | 475 | 1.660 |
| 49 | – | 498 | 464 | 1.620 |
| 48 | – | 484 | 451 | 1.580 |
| 47 | – | 471 | 442 | 1.540 |
| 46 | – | 458 | 432 | 1.500 |
| 45 | – | 446 | 421 | 1.460 |
| 44 | – | 434 | 409 | 1.420 |
| 43 | – | 423 | 400 | 1.390 |
| 42 | – | 412 | 390 | 1.350 |
| 41 | – | 402 | 381 | 1.320 |
| 40 | – | 392 | 371 | 1.280 |
| 39 | – | 382 | 362 | 1.250 |
| 38 | – | 372 | 353 | 1.220 |
| 37 | – | 363 | 344 | 1.180 |
| 36 | – | 354 | 336 | 1.160 |
| 35 | – | 345 | 327 | 1.120 |
| 34 | – | 336 | 319 | 1.090 |
| 33 | – | 327 | 311 | 1.060 |
| 32 | – | 318 | 301 | 1.030 |
| 31 | – | 310 | 294 | 1.000 |
| 30 | – | 302 | 286 | 980 |
| 29 | – | 294 | 279 | 950 |
| 28 | – | 286 | 271 | 920 |
| 27 | – | 279 | 264 | 900 |
| 26 | – | 272 | 258 | 870 |
| 25 | – | 266 | 253 | 850 |
| 24 | – | 260 | 247 | 830 |
| 23 | – | 254 | 243 | 810 |
| 22 | 100 | 248 | 237 | 790 |
| 21 | 99 | 243 | 231 | 770 |
| 20 | 98 | 238 | 226 | 760 |
| – | 97 | 230 | 219 | 730 |
| – | 96 | 222 | 212 | 710 |
| – | 95 | 215 | 205 | 690 |
| – | 94 | 208 | 198 | 670 |
| – | 93 | 202 | 192 | 650 |
| – | 92 | 196 | 186 | 630 |
| – | 91 | 190 | 181 | 610 |
| – | 90 | 185 | 176 | 590 |
| – | 89 | 180 | 171 | 580 |
| – | 88 | 175 | 166 | 560 |
| – | 87 | 170 | 162 | 550 |
| – | 86 | 166 | 158 | 530 |
| – | 85 | 162 | 154 | 520 |
| – | 84 | 158 | 150 | 510 |
| – | 83 | 154 | 146 | 490 |
| – | 82 | 150 | 143 | 480 |
| – | 81 | 146 | 139 | 470 |
| – | 80 | 143 | 136 | 460 |
| – | 79 | 140 | 133 | 450 |
| – | 78 | 137 | 130 | 440 |
| – | 77 | 134 | 127 | 430 |
| – | 76 | 131 | 124 | 420 |
| – | 75 | 128 | 122 | 410 |
| – | 74 | 125 | 119 | 400 |
| – | 73 | 122 | 116 | 390 |
| – | 72 | 119 | 114 | 385 |
| – | 71 | 117 | 111 | 375 |
| – | 70 | 114 | 109 | 365 |
Yaklaşık değerlerdir. Kabul ve sertifika işlemlerinde çizimde istenen yöntemle doğrudan ölçüm yapılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
HRC HB dönüşümü nasıl yapılır?
HRC ile HB arasında formül değil, deneysel tablo kullanılır. Örneğin 30 HRC ≈ 286 HB, 40 HRC ≈ 371 HB, 45 HRC ≈ 421 HB, 50 HRC ≈ 475 HB. Tablo ASTM E140 ve ISO 18265 temellidir.
45 HRC kaç HB ve kaç HV?
45 HRC yaklaşık 421 HB ve 446 HV’ye karşılık gelir. Çelikte bu sertlik yaklaşık 1460 MPa çekme dayanımına denk düşer.
60 HRC kaç HV?
60 HRC yaklaşık 697 HV’dir. Bu seviyedeki sertlikler Brinell ile ölçülmez; bilye deforme olacağı için HB karşılığı verilmez.
Sertlikten çekme dayanımı hesaplanabilir mi?
Çelikler için yaklaşık olarak evet: Rm (MPa) ≈ 3,4 × HB. Bu tahmin karbon ve düşük alaşımlı çeliklerde ±%10 civarında doğrudur; kesin değer için çekme testi gerekir.
HRC ile HRB farkı nedir?
HRC sert malzemeler için elmas konik uç ve 150 kgf yükle, HRB yumuşak malzemeler için çelik bilye ve 100 kgf yükle ölçülür. 20 HRC’nin altındaki malzemelerde HRB kullanılır; iki ölçek yaklaşık 20–22 HRC (98–100 HRB) civarında örtüşür.