Dişli Oluşturucu
Parametreleri girin; gerçek 3B involüt dişli, indirilebilir STEP dosyası ve önizleme ile otomatik oluşsun.
Dişli Parametreleri
3B Önizleme
Parametreleri girip "3D Dişli Oluştur"a basın
Dişli Hesaplama: Modül, Taksimat Dairesi ve Diş Ölçüleri
Düz (alın) dişlinin bütün ölçüleri iki temel değerden türetilir: modül (m) ve diş sayısı (z). Modül, taksimat dairesi çapının diş sayısına oranıdır ve dişin büyüklüğünü belirler; birbiriyle çalışan iki dişlinin modülü ve basınç açısı aynı olmak zorundadır.
Dişli oluşturucu bu formüllerle involüt profili hesaplar ve üretime hazır 3D modeli STEP formatında verir. Aşağıda standart (α = 20°, ha = m, hf = 1,25m) düz dişli için kullanılan formüller yer alıyor.
Formüller
Taksimat (bölüm) dairesi çapı
d = m × zDiş üstü çapı
da = m × (z + 2)Diş dibi çapı
df = m × (z − 2,5)Diş yüksekliği
h = 2,25 × mAdım (taksimat)
p = π × mDiş kalınlığı
s = π × m / 2Eksen mesafesi
a = m × (z₁ + z₂) / 2Çevrim oranı
i = z₂ / z₁Helis dişli bölüm çapı
d = mn × z / cos βModülü ölçerek bulma
m = da / (z + 2)Modül nedir, nasıl seçilir?
Modül, dişin büyüklüğünü milimetre cinsinden ifade eder: modül büyüdükçe diş kalınlaşır ve taşıyabileceği yük artar. Standart modüller DIN 780 / ISO 54’te tanımlıdır; özel takım gerektirmemek için bu serilerden seçim yapılır.
İnç sisteminde modül yerine diametral pitch (DP) kullanılır: m = 25,4 / DP. Örneğin 10 DP ≈ 2,54 modüldür.
Minimum diş sayısı ve alttan kesilme
Diş sayısı azaldığında azdırma takımı diş dibini oyar (alttan kesilme) ve diş zayıflar. 20° basınç açısında teorik sınır 17 diştir; 14,5°’de 32, 25°’de 11 dişe düşer. Daha az diş gerekiyorsa profil kaydırma uygulanır.
Örnek: m = 2, z = 30 düz dişli
- Taksimat dairesi: d = 2 × 30 = 60 mm
- Diş üstü çapı: da = 2 × 32 = 64 mm
- Diş dibi çapı: df = 2 × 27,5 = 55 mm
- Diş yüksekliği: h = 2,25 × 2 = 4,5 mm; adım p = π × 2 ≈ 6,28 mm
Örnek: z₁ = 20 ve z₂ = 40 dişli çifti, m = 2
- Eksen mesafesi: a = 2 × (20 + 40) / 2 = 60 mm
- Çevrim oranı: i = 40 / 20 = 2 (çıkış devri yarıya iner, tork iki katına çıkar)
Standart Modül Tablosu (DIN 780)
| Modül (mm) | Adım p (mm) | Diş yüksekliği h (mm) | Diş kalınlığı s (mm) | z = 20 için d (mm) |
|---|---|---|---|---|
| 0,50 | 1,57 | 1,13 | 0,79 | 10 |
| 0,80 | 2,51 | 1,80 | 1,26 | 16 |
| 1 | 3,14 | 2,25 | 1,57 | 20 |
| 1,25 | 3,93 | 2,81 | 1,96 | 25 |
| 1,50 | 4,71 | 3,38 | 2,36 | 30 |
| 2 | 6,28 | 4,50 | 3,14 | 40 |
| 2,50 | 7,85 | 5,63 | 3,93 | 50 |
| 3 | 9,42 | 6,75 | 4,71 | 60 |
| 4 | 12,57 | 9,00 | 6,28 | 80 |
| 5 | 15,71 | 11,25 | 7,85 | 100 |
| 6 | 18,85 | 13,50 | 9,42 | 120 |
| 8 | 25,13 | 18,00 | 12,57 | 160 |
| 10 | 31,42 | 22,50 | 15,71 | 200 |
| 12 | 37,70 | 27,00 | 18,85 | 240 |
| 16 | 50,27 | 36,00 | 25,13 | 320 |
| 20 | 62,83 | 45,00 | 31,42 | 400 |
Birinci seri modüllerdir; mümkünse bu değerlerden seçim yapılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Dişli modülü nasıl hesaplanır?
Modül, taksimat dairesi çapının diş sayısına bölümüdür: m = d / z. Elinizdeki dişlide diş üstü çapını ölçüp m = da / (z + 2) formülüyle de bulabilirsiniz. Örneğin da = 64 mm ve 30 dişli bir dişlinin modülü 2’dir.
Taksimat dairesi çapı nasıl bulunur?
d = m × z. Modül 2 ve 30 dişli bir dişlinin taksimat dairesi çapı 60 mm’dir. İki dişli bu dairelerin birbirine teğet olduğu noktada kavrar.
İki dişli arasındaki eksen mesafesi nasıl hesaplanır?
a = m × (z₁ + z₂) / 2. Modül 2, 20 ve 40 dişli bir çift için eksen mesafesi 60 mm olur.
Bir dişli en az kaç dişli olabilir?
20° basınç açılı standart dişlide alttan kesilme olmadan en az 17 diş gerekir. Daha az diş için profil kaydırma yapılır ya da 25° basınç açısı seçilir.
Dişli oluşturucu hangi dosya formatını veriyor?
Oluşturulan dişli STEP formatında indirilebilir; bu dosya SolidWorks, Fusion 360, Inventor ve CATIA gibi CAD programlarında doğrudan açılır. Tarayıcıda 3D önizleme de gösterilir.